ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α’ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΣΧ. ΕΤΟΣ 2012-13

( Α’ τετραμήνου)

ΘΕΜΑ: ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ – ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΛΟΥ

Δημιουργία – Δράση - αποτελέσματα δράσης

ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ: θ.ΚΑΤΣΟΥΛΑΚΗΣ,ΠΕ04.05

Ν. ΜΠΕΛΙΟΣ,ΠΕ04.05

Έπειτα από κλήρωση, προέκυψαν οι ακόλουθες ομάδες με αντίστοιχα θέματα έρευνας:

ΟΜΑΔΑ 1η

Μαθητές Ομάδας : Κατερίνα Ζεϊμπέκογλου, Κατερίνα Τρίμμη, Κατερίνα Τρίχα, Μαριάννα Κορακή

ΟΜΑΔΑ 2η

Μαθητές Ομάδας : Εύη Λεμπέση, Ίρις Εμιλσντόττιρ, Σίμος Στυλιανός, Κατερίνα Διαρεμέ, Νέστορας Πολυχρόνης

ΟΜΑΔΑ 3η

Μαθητές Ομάδας : Γεωργία Μαντζουράνη, Γεωργία Σκούλου, Ζαννής Στυλιανός, Μαρία Κοσμή, Σίμος Ναδάλης

ΟΜΑΔΑ 4η

Μαθητές Ομάδας : Χριστίνα Μπασάι, Ειρήνη-Σοφία Καράβη, Αναστάσης Οικονόμου, Βασιλεία Μιτσικουρίδου

Η συλλογή πληροφοριών έγινε από ερωτηματολόγια ,χάρτες ,επιτόπιες συνεντεύξεις ,έγγραφα ,έντυπα, εγκυκλοπαίδειες ,διαδίκτυο και επιτόπιες επισκέψεις

Επισκευθήκαμε τη Μήλο την περίοδο

13/11-14/11/12.

ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ:

Γεωλογίας

Γεωγραφίας

Χημείας

Ιστορίας

Πληροφορικής

Φωτογραφίας

**ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ**

(απαντώντας στο ερωτηματολόγιο που κατασκευάσαμε)

ΟΜΑΔΑ 1η

• Τι είναι ηφαίστειο;

Με τον όρο ηφαίστειο αρχικά χαρακτηρίζουμε τη σχισμή του φλοιού της Γης που επικοινωνεί με μια βαθειά μαγματική ζώνη .Ένας ακόμη χαρακτηρισμός που το προσδιορίζει είναι ως ανοιχτή δίοδος από το εσωτερικό της Γης. Υπό ορισμένες συνθήκες, η σχισμή αυτή επιτρέπει την έξοδο-εκροή ρευστού, στερεού και αέριου υλικού υψηλής θερμοκρασίας από το εσωτερικό της(μανδύας). Η δραστηριότητα αυτή οδηγεί στη δημιουργία ενός βουνού, το οποίο στην καθημερινή γλώσσα ονομάζουμε ηφαίστειο.

• Πως δημιουργήθηκαν τα ηφαίστεια;

Στις κινήσεις των λιθοσφαιρικών πλακών οφείλεται η δημιουργία των ηφαιστείων. Τα ηφαίστεια είναι συνήθως συγκεντρωμένα στα όρια των λιθοσφαιρικών πλακών.

Όταν δύο πλάκες απομακρύνονται η μιά από την άλλη, δημιουργείται ένα άνοιγμα στον φλοιό της Γης από όπου βγαίνουν λιωμένα πετρώματα (μάγμα με τη μορφή λάβας) και αέρια από τα βαθύτερα στρώματα. Το μάγμα παγώνει στερεοποιείται και οικοδομεί μεγάλες οροσειρές ενεργών υποθαλάσσιων ηφαιστείων (μεσοωκεάνειες ράχες). Έτσι δημιουργείται νέος φλοιός.

Όταν δύο πλάκες συγκλίνουν η μία με την άλλη (πχ μιά ωκεάνεια πλάκα βυθίζεται κάτω από μιά ηπειρωτική πλάκα), τότε σχηματίζονται βουνά και ηφαίστεια, που δημιουργούν οροσειρές μορφής τόξου.

Επίσης ηφαίστεια δημιουργούνται και στα όρια δύο λιθοσφαιρικών πλακών όταν η μία γλιστρά πλευρικά δίπλα από την άλλη.

• Ποια είναι τα είδη ηφαιστείων;

Μολονότι η ιστορία κάθε ηφαιστείου είναι ξεχωριστή, τα περισσότερα ηφαίστεια εμπίπτουν σε τρεις βασικούς τύπους που βασίζεται κυρίως στην εκρηκτική δράση, τη μορφή και τη σύστασή τους όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα.

ΤΥΠΟΣ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΥ	ΣΧΗΜΑ	ΣΥΣΤΑΣΗ	ΤΥΠΟΣ ΕΚΡΗΞΗΣ
Κώνος σκωριών	Βασαλτική τέφρα. Ενίοτε ανδεσιτική.	Στρόμπολι
Ευθείες και απότομες πλευρές. Μεγάλος κρατήρας κορυφής
Ασπιδόμορφο ηφαίστειο	Βασαλτικές ροές λάβας.	Χαβάης
Πολύ ομαλές πλευρές. Κυρτό σχήμα.
Στρωματοηφαίστειο	Ποικίλει πολύ. Εναλλαγές από βασαλτικές έως ρυολιθικές λάβες και τέφρα. Μέση σύσταση ανδεσιτική.	Πλινιακή
Ομαλές πλευρές στα χαμηλά, απότομες πλευρές στα ψηλά. Μικρός κρατήρας κορυφής.

Γεωλογία ηφαιστείων

1. Μαγματικός θάλαμος

2. Υπόβαθρο

3. Κεντρικός αγωγός

4. Βάση του ηφαιστείου

5. Παρείσακτη κοίτη

6. Φλέβα τροφοδοσίας

7. Παλαιότερα στρώματα τέφρας

8. Πλευρά του ηφαιστείου

9. Παλαιότερα ρεύματα λάβας

10. Κεντρικός πόρος

11. Παρασιτικός κώνος

12. Ρεύματα λάβας

13. Πλευρικός πόρος

14. Κεντρικός κρατήρας

15. Σύννεφο στάχτης

ΟΜΑΔΑ 2η

• Τι είναι το Ελληνικό Ηφαιστειακό Τόξο;

Στην Ελλάδα βρίσκεται ένα από τα πιο γνωστά παγκοσμίως ηφαιστειακά τόξα που δημιουργήθηκε από τη βύθιση της Αφρικανικής λιθόσφαιρας (ωκεάνια) κάτω από την Ευρασιατική (ηπειρωτική). Το ελληνικό ηφαιστειακό τόξο με την ιδιαίτερα έντονη ηφαιστειακή του δράση κατά το παρελθόν, ευθύνεται για τη διαμόρφωση αρκετών από τα πιο εντυπωσιακά και πολλές φορές απόκοσμα ηφαιστειακά τοπία που συναντάμε σε διάφορα μέρη της Ελλάδας.

Τα σπουδαιότερα ηφαίστεια του ελληνικού χώρου βρίσκονται στα Μέθανα, στη Σαντορίνη, στη Μήλο, στη Νίσυρο, στο νησάκι Γυαλί και στην Κω, με πιο διάσημα της Μήλου και της Σαντορίνης που δέχονται χιλιάδες επισκέπτες όλη τη διάρκεια του χρόνου. Στη Σαντορίνη η μαγευτική καλδέρα είναι η μεγαλύτερη στον κόσμο με ύψος 300 μ. και διάμετρο 11 χλμ., ενώ στη Μήλο το ηφαίστειο της Φυριπλάκας έχει ύψος 220 μ και διάμετρο 1700 μ. Μια από τις μεγαλύτερες καλδέρες στο κόσμο θα συναντήσουμε και στη Νίσυρο με ύψος 650 μ. και διάμετρο 3000 μ., ενώ στα Μέθανα το ύψος ανέρχεται σε 417 μ. και η διάμετρος σε 150μ.

• Που εντοπίζονται ηφαίστεια στον Ελληνικό χώρο και ποια η δραστηριότητά του κάθε ηφαιστείου;

Στην Ελλάδα υπάρχουν 39 ηφαίστεια, με μεγαλύτερα – εκτός της Σαντορίνης αυτά της Μήλου, της Νισύρου και των Μεθάνων.
Σαντορίνη: Έχει τη μεγαλύτερη καλντέρα όλου του κόσμου (!!) με ύψος 300 m και διαμέτρου 11 km.
Μήλος. Ηφαίστειο Φυριπλάκας, ύψους 220 m και διαμέτρου 1700 m.
Νίσυρος: Μια από τις μεγαλύτερες καλδέρες στο κόσμο, με ύψος 650 m και διαμέτρου 3000m.
Βόρεια Εύβοια: Πολλά και μικρά ηφαίστεια (Μαλιακός κόλπος, Παγασητικός, Κολπίσκος Αγίου Γεωργίου, Όριο, Μετόχι, Λυχάδα, Οξύλιθος και αλλού).
Σκύρος: Ηφαίστειο Μπάρες και νησίδες Ψαθούρας, Ψαθουροπούλας.
Χίος: Περιοχή Αντιστρόβιλα και Εμπορικού.
Λήμνος:
Μέθανα: Ύψος 417μ. διάμετρος 150μ.
Θήβα: Μεταξύ Βελεστίνου και Αλμυρού.
Έβρος: Περιοχή Φερρών-Σαππών. Πολλά μικρά ηφαίστεια.
Έδεσσα: Περιοχή Αλμωπίας, πολλά και μικρά ηφαίστεια.
Τα ηφαίστεια του Αιγαίου: Ο γεωγραφικός χώρος του Αιγαίου είναι μία από τις πιο σεισμογενείς περιοχές της Γης, καθώς οι γεωλογικές μεταβολές που συμβαίνουν σε τακτά χρονικά διαστήματα είναι έντονες και συνεχείς. Η περιοχή του Αιγαίου διαμορφώθηκε τα τελευταία 23 εκατομμύρια χρόνια, δηλαδή στη διάρκεια της πιο πρόσφατης γεωλογικής περιόδου του ανώτερου καινοζωικού.
Στο ηφαιστειακό τόξο του Νότιου Αιγαίου ανήκουν τα ηφαίστεια στο Σουσάκι (Κρομμυωνίας), στα Μέθανα, στον Πόρο, στη Μήλο, στη Νίσυρο και στη Σαντορίνη. Όλα αυτά τα ηφαιστειακά κέντρα βρίσκονται κατανεμημένα κατά μήκος μιας ζώνης πλάτους λίγων δεκάδων χιλιομέτρων και μήκους 450 χιλιομέτρων, η οποία αρχίζει από τον ισθμό της Κορίνθου και καταλήγει στη Νίσυρο. Κατά μήκος του τόξου μόνο τρία είναι τα ενεργά ηφαίστεια (Σαντορίνη, Νίσυρος. Μέθανα), από τα οποία αυτό των Μεθάνων βρίσκεται σε μεταηφαιστειακή δράση, ενώ τα ηφαίστεια της Νισύρου και της Σαντορίνης παρουσιάζουν σημαντική ηφαιστειακή δραστηριότητα.

Το ηφαίστειο της Σαντορίνης
Η έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης το 1.650 πΧ ήταν μια από τις μεγαλύτερες στα τελευταία 10.000 χρόνια. Το μάγμα που αναπήδησε ήταν περίπου 30 κυβικά χιλιόμετρα. Η τέφρα σκέπασε μια μεγάλη έκταση στην ανατολική Μεσόγειο και την Τουρκία. Πιθανά, η έκρηξη ήταν η αιτία για το τέλος του Μινωικού πολιτισμού στην Κρήτη.
Η Σαντορίνη έχει γίνει από πολυσύνθετες μεταπτώσεις ηφαιστείων. Έχουν γίνει τουλάχιστον 12 μεγάλες ισχυρές εκρήξεις στα τελευταία 200.000 χρόνια, στο νησί. Το Ακρωτήρι είναι μια Μινωική πόλη στα νότια της Θήρας και ήρθε στο φως από αρχαιολογικές έρευνες. Περίπου, 1-2 μέτρα από τέφρα σκέπασε την πόλη η οποία είχε πληθυσμό περίπου 30.000 κατοίκους.
Φαίνεται από τις ανασκαφές ότι οι κάτοικοι είχαν εκκενώσει με επιτυχία την πόλη πριν την έκρηξη, εξ αιτίας του γεγονότος ότι κανένα ανθρώπινο σώμα δεν βρέθηκε μέσα στην τέφρα. Οι αρχαιολόγοι λέγουν, επίσης, ότι οτιδήποτε αντικείμενο μπορούσαν να μεταφέρουν από τα σπίτια, το είχαν πάρει.
Ένδεκα εκρήξεις έγιναν μέχρι το 197 πΧ, στα δύο νησιά, τη Σαντορίνη και στη Νέα Καμμένη. Η πιο πρόσφατη έκρηξη της Σαντορίνης ήταν το 1950, στην Νέα Καμμένη. Η έκρηξη κράτησε λιγότερο από ένα μήνα. Το αποτέλεσμα της ήταν η δημιουργία θόλου και η παραγωγή λάβας.

• Ποιοι κίνδυνοι δημιουργούνται από την ηφαιστειακή δράση;

Άμεσοι κίνδυνοι:

·	από το εσωτερικό του ηφαιστείου:

o	Ροή λάβας

o	Θόλος λάβας

o	Πυροκλαστική ροή

o	Ηφαιστειακές βόμβες

o	Πτώση στάχτης

o	Εκπομπές αερίων

o	Θύσανος

·	από την επιφάνεια του ηφαιστείου

o	Λαχάρ

·	Κατάρρευση θόλου λάβας

Επαγώμενοι ή σύνθετοι κίνδυνοι:

·	Τσουνάμι

·	Σεισμός

Ροή λάβας: Σε γενικές γραμμές, το ιξώδες της ροής λάβας είναι αργό (m/s έως m/ημέρα), επομένως, ο πληθυσμός που κατοικεί στην περιοχή κοντά στο ηφαίστειο έχει τη δυνατότητα να διαφύγει έγκαιρα. Ο τυπικός όγκος της ροής λάβας κυμαίνεται μεταξύ 0,01km³ και 10 km³. Η έκταση της λάβας εξαρτάται από την κλίση, το ρυθμό έκχυσης και τη διάρκεια της έκρηξης. Η ροή λάβας προκαλεί ανεπανόρθωτες ζημιές στη γη και προκαλεί πυρκαγιές στο δάσος.

Θόλος λάβας και κατάρρευση θόλου λάβας: Μερικές φορές, πριν τη βίαια έκρηξη ενός ηφαιστείου, δημιουργείται ένας θόλος λάβας. Μπορεί να επεκταθεί με ταχύτητα έως 1 μέτρο την ημέρα και είναι πολύ ασταθές. Όταν η ποσότητα του αερίου αυξηθεί πολύ, ο θόλος λάβας εκρήγνυται και προκαλείται έκρηξη (π.χ. Ηφαίστειο Αγίας Ελένης).

Πυροκλαστική ροή: Ένα μίγμα καυτού αερίου και κομματιών λάβας μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλες εκρήξεις ή κατάρρευση του θόλου λάβας. Μπορούν να φτάσουν ταχύτητα πάνω από 400km/h και είναι πολύ επικίνδυνα.

Ηφαιστειακές βόμβες: Κομμάτια λάβας εκτοξεύονται σε πυκνόρρευστη μορφή (δηλ. μερικώς λιωμένα) και με διάμετρο μεγαλύτερη από 65 χιλιοστά. Μερικά κομμάτια αποκτούν στρογγυλεμένα αεροδυναμικά σχήματα κατά την εναέρια διαδρομή τους.

Πτώση στάχτης: Το πολύ λεπτό υλικό που προέρχεται από το ηφαιστειακό βράχο. Υπάρχει σε σχεδόν όλες τις βίαιες ηφαιστειακές εκρήξεις. Στις πολύ δραστικές, βίαιες εκρήξεις, η τέφρα (στάχτη) μεταφέρεται προς τα επάνω στην ανώτερη ατμόσφαιρα και η πιο λεπτή τέφρα μπορεί να μεταφερθεί εκατοντάδες και χιλιάδες χιλιόμετρα .

Εκπομπές αερίων και ηφαιστειακός θύσανος: Τα ηφαίστεια εκτοξεύουν διάφορα αέρια στην ατμόσφαιρα, κυρίως H2O, CO2 και SO2. Αυτά τα αέρια μπορούν ενδεχομένως να προκαλέσουν όξινη βροχή και μόλυνση υδάτινων σωμάτων. Επιπλέον, η στήλη έκρηξης (θύσανος) καυτής ηφαιστειακής στάχτης και αερίων μπορεί να αποτελέσει κίνδυνο για την εναέρια κυκλοφορία (Eyjafjallajokull, 2010), επειδή η ανεκτή συγκέντρωση στάχτης για ένα αεροπλάνο δεν είναι πολύ γνωστή (ένα σύννεφο έκρηξης μπορεί να χρειαστεί μόλις 5 λεπτά για να φτάσει το ύψος πτήσης ενός αεροπλάνου).

Σε ακραίες περιπτώσεις εκτεταμένων ηφαιστειακών σύννεφων για παρατεταμένες χρονικές περιόδους, μπορεί να επηρεαστεί και το κλίμα. Οι θερμοκρασίες μπορεί να μειωθούν εάν το ηφαιστειακό σύννεφο εμποδίζει τις ακτίνες του ήλιου να φτάσουν στην επιφάνεια της Γης.

Λαχάρ (Ροές λάσπης ή συντριμμάτων): Ροές που δημιουργούνται από την ανάμιξη ηφαιστειακών σωματιδίων και νερού. Οι ροές συντριμμάτων αποτελούνται από πιο μεγάλα κομμάτια και είναι λιγότερο κολλώδεις σε σχέση με τις ροές λάσπης .

Τσουνάμι: έκρηξη του Κρακατάου το 1883 πυροδότησε το τσουνάμι που επηρέασε τις παράκτιες περιοχές στην Τζάβα και στη Σουμάτρα (Ινδονησία).

Σεισμοί: Η ηφαιστειακή δραστηριότητα μπορεί να σχετίζεται με τη σεισμική δραστηριότητα.

ΚΑΝΟΝΕΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΠΌ ΤΟΥΣ ΣΕΙΣΜΟΥΣ:

http://www.oasp.gr/sites/default/files/as_eimaste_proetoimasmenoi.pdf

ΟΜΑΔΑ 3η

• Τα ηφαίστεια της Μήλου: Γεωγραφικά και Ιστορικά στοιχεία.

Η ηφαιστειακή δραστηριότητα άρχισε πριν 2-3 εκατομμύρια χρόνια λόγω των μεγάλων διαρρήξεων (σπασιμάτων) ξεκινώντας κατ’ αρχήν στο βόρειο τμήμα του νησιού. Ακολουθεί μικρό διάλειμμα και μετά η ηφαιστειακή δράση γίνεται πιο έντονη, συνοδευόμενη από μεγάλες ηφαιστειακές εκρήξεις και εξαπλώνεται σε όλο το χώρο σχεδόν που σήμερα καταλαμβάνει το νησί. Στο τέλος της ηφαιστειακής αυτής δραστηριότητας δημιουργήθηκαν τα τρία κύρια ηφαιστειακά κέντρα, του Τράχηλα, της Φυριπλάκας και των Βουναλιών ενώ ακολούθως ολόκληρο το νησί αναδύθηκε έχοντας μορφή που λίγο διαφέρει από τη σημερινή.

Εκτός από ηφαιστειογενή υλικά, στο νησί υπάρχουν ιζηματογενή και μεταμορφωσιγενή πετρώματα. Αν και δεν έχουν λάβει χώρα πρόσφατες εκρήξεις, το νησί είναι επικίνδυνο, αφού πέρα από τους σεισμούς που συνδέονται με την ηφαιστειακή δραστηριότητα, έχουν λάβει χώρα φρεατικές εκρήξεις με τοπικές καταστροφές. Η πιο πρόσφατη από αυτές συνέβη μεταξύ του 1ου και του 3ου μ.Χ. αιώνα στην περιοχή της Αγίας Κυριακής.

Στο νησί υπάρχουν δύο σβηστά ηφαίστεια, το ηφαίστειο της Φυριπλάκας στο κεντρικό νότιο τμήμα του νησιού, που έχει ένα εντυπωσιακό κρατήρα με διάμετρο 1700 μέτρα και ύψος 220 μέτρα περίπου, και το ηφαίστειο του Τράχηλα βόρεια-βορειοδυτικά. Επίσης στο νησί υπάρχουν πολλοί ηφαιστειακοί δόμοι όπως είναι το κάστρο της χώρας, και η ψηλότερη κορυφή του νησιού, ο Προφήτης Ηλίας. Αποτελούνται από λάβα που στερεοποιήθηκε πριν χυθεί.

• Γεωλογικά στοιχεία της Μήλου: Γεωλογική ιστορία, πετρώματα, ατμίδες, θερμές πηγές, γεωλογικοί σχηματισμοί.

ΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΗΛΟΥ :

Η Μήλος δημιουργήθηκε από ηφαιστειακή δραστηριότητα που έλαβε χώρα στο παρελθόν και αποτελεί ένα στρωματοηφαίστειο χωρίς εκρήξεις τους ιστορικούς χρόνους. Οι ηφαιστειακοί βράχοι καλύπτουν τη μεγαλύτερη έκταση του νησιού.[1] Η ηφαιστειακή δραστηριότητα ξεκίνησε πριν 2-3 εκατομμύρια χρόνια και σταμάτησε πριν 90.000 χρόνια.

Στην περιοχή που βρίσκεται σήμερα το νησί της Μήλου επικρατούσε μέχρι πριν 40 εκατομμύρια χρόνια αβαθής θάλασσα και κοντά σε αυτή κάποια χερσαία περιοχή.

Μερικά κομμάτια της αβαθούς θάλασσας αναδύονται, τα υλικά που είχαν αποτεθεί στην προηγούμενη αβαθή θάλασσα και κοντά σε αυτή κάποια χερσαία περιοχή.

Η ηλικία αυτής της μεταμόρφωσης των παλαιότερων ιζηματογενών πετρωμάτων χρονολογείται 35-65 εκατ. χρόνια πριν. Η διάβρωση των κομματιών που αναδύθηκαν από τη θάλασσα δημιούργησε μια επίπεδη περιοχή που βυθιζόταν συνεχώς και κατακερματίστηκε.

Αν και δεν έχουν λάβει χώρα πρόσφατες εκρήξεις, το νησί είναι επικίνδυνο, αφού πέρα από τους σεισμούς που συνδέονται με την ηφιαστειακή δραστηριότητα, έχουν λάβει χώρα φρεατικές εκρήξεις με τοπικές καταστροφές. Η πιο πρόσφατη από αυτές συνέβη μεταξύ του 1ου και του 3ου μ.Χ. αιώνα στην περιοχή της Αγίας Κυριακής.

ΓΕΩΛΟΓΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΜΗΛΟΥ :

Στο νησί υπάρχουν δύο σβηστά ηφαίστεια, το ηφαίστειο της Φυριπλάκας στο κεντρικό νότιο τμήμα του νησιού, που έχει ένα εντυπωσιακό κρατήρα με διάμετρο 1700 μέτρα και ύψος 220 μέτρα περίπου, και το ηφαίστειο του Tράχηλα βόρεια-βορειοδυτικά. Επίσης στο νησί υπάρχουν πολλοί ηφαιστειακοί δόμοι, όπως είναι το κάστρο της χώρας, και η ψηλότερη κορυφή του νησιού, ο Προφήτης Ηλίας. Αποτελούνται από λάβα που στερεοποιήθηκε πριν χυθεί. Είναι κυρίως από ανδεσίτη. Οι ηφαιστειακοί βράχοι στο Σαρακίνικο έχουν λευκό χρώμα και δημιουργήθηκαν με την εναπώθεση επαναλαμβανόμενων στρώσεων υλικού. Μέσα τους έχουν βρεθεί απολιθώματα.

ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ ΜΗΛΟΥ:

Ορυκτά που δημιουργήθηκαν από την ηφαιστειακή δραστηριότητα.

Μπεντονίτης, περλίτης, ποζολάνη και μικρές ποσότητες καολίνη και πυριτικού εξορύσσονται στη Μήλο και εξάγονται σε όλο τον κόσμο. Στο παρελθόν στη Μήλο εξορυσσόταν βαρυτίνη (μέχρι το 2000), θείο (μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα), μυλόπετρες (μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα), μαγγάνιο και γύψος. Στα αρχαία χρόνια, η Μηλιά Γη χρησιμοποιούνταν ως χρωστική ουσία από τους καλλιτέχνες. Η Μήλος ήταν πηγή οψιδιανού (οψιδιανού) ο οποίος χρησίμευε για κατασκευή λίθινων εργαλείων κατά τη νεολιθική εποχή σε όλη την περιοχή γύρω από το Αιγαίο αλλά και γενικά στη λεκάνη της Μεσογείου.

ΑΤΜΙΔΕΣ, ΘΕΡΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΜΗΛΟΥ

Σήμερα, υπάρχει επικοινωνία ανάμεσα στην επιφάνεια του νησιού και του εσωτερικού της γης.
Στη Mήλο συναντάμε ατμίδες (πηγές αερίων) κυρίως στην A. και N.A. περιοχή του νησιού. διαφεύγουν αέρια προερχόμενα από το εσωτερικό της γης (ατμοί, διοξείδιο του άνθρακα, υδρόθειο κ.λ.π.). Στις περιοχές αυτές μερικές φορές είναι χαρακτηριστικό το κίτρινο χρώμα του θείου και η μυρωδιά του, ενώ η θερμοκρασία του εδάφους είναι πολύ υψηλή. Aτμίδες υπάρχουν και σε υποθαλάσσιες περιοχές. Eκτός από τις ατμίδες έχουμε και θερμές πηγές	Tις βρίσκουμε σε διάφορα σημεία του νησιού, κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας, μερικές από τις οποίες είναι και ιαματικές, χωρίς όμως να έχουν αξιοποιηθεί κατάλληλα.

Tέτοιες πηγές συναντάμε: στον Aδάμαντα (μέσα σ' ένα σπήλαιο όπου έχουν κατασκευαστεί και χώροι για μπάνιο) με θερμοκρασία 33,3ο C, στις Aλυκές με 22ο C, στην Kάναβα με 50ο C, στο Παλιοχώρι με 50ο C, στα Mαντράκια με 54ο C, στον Aδάμαντα στην περιοχή Xάρου με 42ο C, στον Προβατά, Tρία Πηγάδια και αλλού.
Όλες αυτές οι πηγές θεωρούνται κατάλληλες για ρευματοειδείς αρθρίτιδες, παθήσεις των περιφερειακών νεύρων, γυναικολογικές, δερματικές και άλλες. Χαρακτηριστικό είναι ότι στις περιοχές αυτές μετριούνται υψηλές θερμοκρασίες και στο έδαφος.

• Ποια είναι η χρήση και η οικονομική σημασία των υλικών που προέρχονται από τα ηφαιστειακά πετρώματα της Μήλου;

Τα βασικά ορυκτά που εξορύσσονται στη Μήλο είναι μπεντονίτης, περλίτης, ποζολάνη, πυριτικό, καολίνης και ελάχιστες ποσότητες βαρυτίνης.

Ο Μπεντονίτης

Είναι πλαστική άργιλος που προέρχεται από την εξαλλοίωση – μετατροπή ηφαιστειακής τέφρας. Η ευρεία χρήση του μπεντονίτη οφείλεται στις χαρακτηριστικές του ιδιότητες, όπως:
• μεγάλη προσροφητική ικανότητα
• υψηλή πλαστικότητα
• δυνατότητα ιοντοανταλλαγής
• θιξοτροπία σε ιξώδη αιωρήματα
• δυνατότητα να δρα ως συνδετικό υλικό

Αγορές	Κύριες Χρήσεις
Χυτήρια	Συνδετικό υλικό της άμμου καλουπιών χυτηρίων
Παραγωγή Σιδήρου	Συνδετικό υλικό στη σφαιροποίηση σιδηρομεταλλεύματος
Έργα Πολιτικού Μηχανικού	Θιξοτροπικό πρόσθετο για θεμελιώσεις, σήραγγες και εκσκαφές
Στεγανοποίηση χωματερών
Γεωτρήσεις Πετρελαίου	Λειαντικό των γεωτρύπανων, στεγανοποιητικό των τοιχωμάτων της γεώτρησης
Προσροφητικά Υλικά	Άμμος υγιεινής κατοικιδίων ζώων
Βιομηχανία Χάρτου	Βοηθητικό στην παραγωγή χάρτου, την απομελάνωση χάρτου από ανακύκλωση και στα αυτογραφικά χαρτιά
Ειδικές Εφαρμογές	Κατεργασία υδάτων και αποβλήτων, κεραμικά, βιομηχανίες

Περλίτης

Ο περλίτης είναι φυσική ηφαιστειακή ύαλος, που σχηµατίζεται µε την απότοµη ψύξη και στερεοποίηση ηφαιστειακής λάβας, παγιδεύοντας νερό στη µάζα της. Στην ύπαρξη του παγιδευµένου νερού οφείλεται η πιο σηµαντική φυσική ιδιότητα του περλίτη, που είναι η ικανότητά του να διογκώνεται σε θερ µοκρασίες 800 °- 950°C.
Μια λευκή µάζα από µικροσκοπικές γυάλινες φυσαλίδες σχη µατίζεται µε την απότοµη ελεγχόµενη θέρµανση, ο περλίτης τήκεται και διογκώνεται ως αποτέλεσµα της εξάτµισης του παγιδευµένου νερού. Το ορυκτό αποκτά έτσι ξεχωριστές ιδιότητες θερµικής και ηχητικής µόνωσης, ενώ παράλληλα γίνεται εξαιρετικά πορώδες.

Κύριες χρήσεις του περλίτη
Αγορές	Κύριες Χρήσεις
Μορφοποιημένα δομικά υλικά	Ψευδοροφές, μονωτικές πλάκες
Επιχρίσματα	Σοβάδες, κονιάματα και άλλα χύδην δομικά υλικά
Γεωργικές εφαρμογές	Υποστρώματα φυτών – Βελτιωτικό εδαφών και φυτοχωμάτων, υδροπονικές καλλιέργειες
Διήθηση υγρών	Μέσα διήθησης χυμών, ποτών, ελαίων, χημικών, φαρμακευτικών και πετρελαϊκών προϊόντων
Βιομηχανικές εφαρμογές	Κρυογενικές μονώσεις, μονώσεις/κελύφη σωληνώσεων κ.λπ., συσσωμάτωση σκωριών χυτηρίων
Χημικές Βιομηχανίες	Πρώτη ύλη στην παραγωγή ποζολανικών τσιμέντων, πηγή αμόρφων πυριτικών κ.λπ.

Ποζολάνες

Οι ποζολάνες είναι ηφαιστειακές γαίες (τόφφοι) συνήθως τραχειτικής-ανδεσιτικής προέλευσης που χρησιμοποιούνται στα υδραυλικά κονιάματα ήδη από την εποχή των Ρωμαίων, ίσως και προγενέστερα. Οι ποζολάνες που χρησιμοποιούνται σήμερα στη βιομηχανία τσιμέντου αφθονούν στην επιφάνεια του πλανήτη μας ενώ στην Ελλάδα μεγάλες ποσότητες υπάρχουν στην Κίμωλο, Μήλο, Ασπρονήσι, Γυαλί, Θήρα και Θηρασία.
Το όνομά τους το οφείλουν στην περιοχή Pozzuoli της Νεάπολης της Ιταλίας.
Η σημαντικότερη χρήση των ποζολανών είναι για παραγωγή των τσιμέντων με ποζολάνη (έως 20%) ή ποζολανικών τσιμέντων (20-48%), σύμφωνα με τις ελληνικές προδιαγραφές.

Πυριτικά

Στα πυριτικά περιλαμβάνεται μεγάλος αριθμός ορυκτών. Στη δομή τους το πυρίτιο παρουσιάζεται σε τετραπλό συνδυασμό με το οξυγόνο. Υπολογίζεται ότι το 95% του στερεού φλοιού της Γης συνίσταται από πυριτικά και αργιλοπυριτικά ορυκτά. Το πυριτικό υλικό της Μήλου είναι μικροκρυσταλλικός χαλαζίας τύπου α-quartz (μέγιστο μέγεθος κόκκου 10μm) και προέρχεται από υδροθερμική εξαλλοίωση του μητρικού ηφαιστειακού πετρώματος.

Το μικροκρυσταλλικό πυριτικό της Μήλου χρησιμοποιείται στην υαλουργία, στην κεραμική βιομηχανία (πλακάκια, κόλλες πλακιδίων, είδη υγιεινής, κεραμικές μάζες), σε οικοδομικές χρήσεις (κονιάματα blocks, διακοσμητικά πλακίδια), στη βιομηχανία χρωμάτων, σαν άμμος χυτηρίων, στην παραγωγή Υδρύαλου, στη βιομηχανία Πυριμάχων, στην τσιμεντοβιομηχανία.

Καολίνης

Ο καολίνης είναι μείγμα ένυδρων πυριτικών οξειδίων του αργιλίου που περιλαμβάνει τα ορυκτά καολινίτη, ανωξίτη, αλλοϋσίτη και αλλοφανή. Τα ορυκτά αυτά έχουν την ίδια σχεδόν χημική σύσταση, αλλά διαφορετικές οπτικές ιδιότητες και διαφορετική εσωτερική δομή των κρυστάλλων τους, όπως φανερώνει η μελέτη τους με ακτίνες Χ. Στην Ελλάδα υπάρχει καολίνης κατάλληλος για τη χαρτοβιομηχανία και τη βιομηχανία τσιμέντων σε ορισμένα νησιά του Αιγαίου και κυρίως στη Μήλο, στη Λέσβο και στην Κίμωλο.

Βαρύτης

Ο βαρύτης είναι ορυκτό βαρύ, αδρανές και ευσταθές. Οι ιδιότητές του αυτές το καθιστούν χρήσιμο σε διάφορες βιομηχανικές και τεχνικές εφαρμογές. Το μεγαλύτερο μέρος του παραγόμενου βαρύτη, περίπου το 80%, χρησιμοποιείται για την παρασκευή πολφών εκπλύσεως γεωτρήσεων και κυρίως γεωτρήσεων (φρεάτων) αντλήσεως πετρελαίου. Η προσθήκη του βαρύτη αυξάνει το ειδικό βάρος των πολφών αυτών. ‘Aλλες χρήσεις, όπως η υαλουργία, η βιομηχανία ελαστικών, η χαρτοβιομηχανία και η χημική βιομηχανία, απορροφούν μικρότερες ποσότητες βαρύτη. Στην Ελλάδα, με το όνομα βαρυτίνη, είναι γνωστό το πτωχό σε άργυρο μετάλλευμα αργυρούχου βαρύτη, που συναντάται στα νησιά Μύκονο, Μήλο, Κίμωλο, Πολύαιγο. Μικρότερης σημασίας εμφανίσεις υπάρχουν στην Πελοπόννησο, στη Μακεδονία (Κιλκίς) και στη Θάσο.

Η οικονομία της Μήλου και τα βιομηχανικά ορυκτά.

Εξαιτίας της γεωλογικής τους προέλευσης, τα νησιά του συμπλέγματος διαθέτουν ιδιαίτερα αξιόλογο ορυκτό πλούτο και η εξορυκτική δραστηριότητα αποτέλεσε βασικό οικονομικό πόρο.	Η εργασία στα ορυχεία, αν και σκληρή, παρείχε σταθερό εισόδημα στους κατοίκους της Μήλου, οι οποίοι απέφυγαν έτσι την μεταπολεμική μετανάστευση. Έτσι, η Μήλος αποτέλεσε το πιο εκβιομηχανισμένο νησί της Ελλάδας μετά τη δεκαετία του ’40.

Η εξορυκτική δραστηριότητα ασκείται από ιδιωτικές εταιρίες και αποτελεί πηγή (άμεσα και έμμεσα) εισοδήματος για τον τοπικό πληθυσμό. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, οι εταιρίες είναι υποχρεωμένες να αποδίδουν το 2% επί της αξίας του εξορυσσομένου πλούτου στην τοπική αυτοδιοίκηση ως αντιστάθμιση για το περιβαλλοντικό κόστος των ορυχείων στο νησί.

Μέχρι και τη δεκαετία του 1980, ο τουρισμός στη Μήλο δεν είχε αναπτυχθεί ιδιαίτερα, καθώς η εξορυκτική δραστηριότητα,αφενός εξασφάλιζε στους κατοίκους το απαραίτητο εισόδημα

Η πλειοψηφία του πληθυσμού της Μήλου είναι οικονομικώς ενεργή. Το ποσοστό ανεργίας στην ευρύτερη περιοχή δεν είναι ιδιαίτερα υψηλό κυρίως λόγω της εξορυκτικής δραστηριότητας που συνεισφέρει στην τοπική οικονομία προσφέροντας απασχόληση σε ένα σημαντικό ποσοστό των κατοίκων

• Το γεωθερμικό πεδίο και η οικονομική σημασία της γεωθερμικής ενέργειας για τη Μήλο;

TΟ ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΣΤΗ ΜΗΛΟ

Τα γεωθερμικά πεδία εντοπίζονται μετά από γεωφυσική έρευνα σε βάθος που ξεκινά από το 1 και φτάνει έως 4 χλμ. Τα αποτελέσματα της έρευνας επιβεβαιώνονται με γεωτρήσεις που ανάλογα με το βάθος κοστίζουν από 1,5 εκατ. και φτάνουν στα 12 εκατ. ευρώ. Στην πραγματικότητα το γεωθερμικό πεδίο είναι σαν μια υπόγεια λίμνη, ένας υπόγειος ταμιευτήρας όπου συσσωρεύεται ρευστή ύλη. Το ρευστό αυτό θερμαίνεται από το μάγμα που βρίσκεται σε βάθος 5 έως 6 χιλιομέτρων κάτω από τον ταμιευτήρα.

Με τη γεώτρηση αντλείται το ρευστό και βγαίνει ο ατμός που χρησιμοποιείται μέσω τουρμπινών για την ηλεκτροπαραγωγή. Η υπόλοιπη ενέργεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε άλλες εφαρμογές όπως η τηλεθέρμανση σε θερμοκήπια, σε ιχθυοκαλλιέργειες ακόμη και για spa. Μετά τη χρήση, ό,τι απομένει, ρίχνεται ξανά στον ταμιευτήρα μέσω μιας δεύτερης γεώτρησης, δηλαδή το «καύσιμο» επαναχρησιμοποιείται και είναι ανεξάντλητο.

Στη Μήλο οι γεωθερμικοί ταμιευτήρες εντοπίζονται σε βάθος 1000 έως 1200 μέτρων ενώ η θερμοκρασία φτάνει τους 350 βαθμούς κελσίου. Αυτό πρακτικά μεταφράζεται σε τεράστιες δυνατότητες για ηλεκτροπαραγωγή (δηλαδή μονάδες από 120 έως 240MW), εφόσον βεβαίως λυθούν βασικά ζητήματα, όπως η εξασφάλιση τοπικής συναίνεσης, αλλά και η δημιουργία ηλεκτρικής διασύνδεσης των γύρω νησιών. Σήμερα οι ανάγκες της Μήλου σε ηλεκτρική ενέργεια κυμαίνονται από 3MW το χειμώνα έως 12MW (καλοκαιρινή αιχμή). Καθώς λοιπόν οι γεωθερμικές μονάδες είναι μονάδες βάσης με μικρή ευελιξία (θα πρέπει να βρίσκονται διαρκώς σε λειτουργία κοντά στο μέγιστο της εγκατεστημένης ισχύος τους), δεν μπορεί να κατασκευαστεί μονάδα μεγαλύτερη των 5 MW.
Από το 2007 η ΔΕΗ Ανανεώσιμες έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με την S&B για την εκμετάλλευση του πεδίου και στο πλαίσιο αυτό έχει προσληφθεί σύμβουλος για τη σύνταξη μελέτης σκοπιμότητας (η ισλανδική Mannvit). Προκειμένου δε να αμβλυνθούν οι τοπικές αντιρρήσεις, ήδη εξετάζονται δύο πιθανές τοποθεσίες για την εγκατάσταση μονάδας –σε πρώτη φάση– ισχύος 5MW είτε στην ανατολική Μήλο είτε στην Κίμωλο, σε ακατοίκητες περιοχές που δεν υπάρχει γεωργική εκμετάλλευση.

ΠΕΡΙΟΧΗ	ΕΚΤΑΣΗ (km2)	ΘΕΡΜ/ΣΙΑ (oC)	ΒΕΒΑΙΩΜΕΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ (m3/h)	ΠΙΘΑΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ (m3/h)
Μήλος	50	30-80	200	1000

ΟΜΑΔΑ 4η

Ξενάγηση στη Μήλο: α) Μεταλλευτικό Μουσείο, β) Εγκαταστάσεις εργοστασίου επεξεργασίας ορυκτών της Μήλου, δ) Γεωθερμικό πεδίο της Μήλου.

α) Το μεταλλευτικό μουσείο στην Μήλο ιδρύθηκε το 1998 με την υποστήριξη της μεγαλύτερης μεταλλευτικής εταιρείας στο νησί, της S&B βιομηχανικά ορυκτά Α.Ε. Το μεταλλευτικό μουσείο είναι ένα σύγχρονο κτήριο πραγματικό στολίδι για τον Αδάμαντα και στις αίθουσες του παρουσιάζεται η ξεχωριστή γεωλογική ηφαιστειακή φύση της Μήλου.

Στο μεταλλευτικό μουσείο της Μήλου ξεδιπλώνεται με μια εξαιρετική παρουσίαση η μεταλλευτική ιστορία του νησιού καθώς και ορυκτός πλούτος του.

Στους χώρους του Μουσείου, αντικείμενα, εικόνες και φωτογραφίες παρουσιάζουν την εντυπωσιακή γεωλογική ιδιαιτερότητα της Μήλου και αφηγούνται με τον τρόπο τους τη μεταλλευτική ιστορία του νησιού, αποτίοντας, παράλληλα, έναν ελάχιστο φόρο τιμής σε όλους αυτούς που εργάστηκαν και εργάζονται για την ανάπτυξη της μεταλλείας στο νησί, και συνδέοντας το παρελθόν με το σήμερα.

Το κτίριο που στεγάζει το μουσείο περιλαμβάνει το ισόγειο και τον α’ όροφο, που συναποτελούν τον κατ’εξοχήν εκθεσιακό χώρο, καθώς και τους βοηθητικούς χώρους του υπογείου.

Στο ισόγειο, ο επισκέπτης έρχεται σε πρώτη επαφή με τη μεταλλευτική ιστορία και δραστηριότητα της Μήλου. Μια σειρά από φωτογραφίες, απεικονίσεις και πίνακες αποδίδουν παραστατικά τα διάφορα στάδιά της. Η παρουσίαση πλαισιώνεται από παλιούς και σύγχρονους γεωλογικούς και τοπογραφικούς χάρτες του νησιού, διάφορα αυθεντικά εργαλεία και όργανα. Επίσης παρουσιάζονται απεικονίσεις της σημερινής εξορυκτικής δραστηριότητας και των εργασιών περιβαλλοντικής αποκατάστασης.

Η αίθουσα του α’ ορόφου είναι αφιερωμένη στην παρουσίαση του ορυκτού πλούτου της Μήλου. Δείγματα ορυκτών που κυριαρχούν στις σημερινές εξορυκτικές δραστηριότητες του νησιού παρουσιάζονται σε βιτρίνες, μαζί με φωτογραφικό υλικό και πληροφορίες για τον τρόπο επεξεργασίας και τις χρήσεις τους.

Στον ίδιο όροφο εκτίθεται για πρώτη φορά η Συλλογή Οψιδιανού του Μηλιού λαογράφου και συλλέκτη Ζαφείρη Βάου, που αποτελείται από τέχνεργα από οψιδιανό, αυτή τη χαρακτηριστική μηλιακή ηφαιστειακή πέτρα, που αποτελεί σημαντικό κεφάλαιο στην αρχαιολογία της πρώιμης εργαλειοτεχνίας του Αιγαίου. Η συγκέντρωση της συλλογής ξεκίνησε το 1959 κατόπιν γνωμάτευσης του Αρχαιολογικού Συμβουλίου και με ειδική άδεια κατάρτισης ιδιωτικής αρχαιολογικής συλλογής και σύνταξη σχετικού καταλόγου. Η συλλογή περιλαμβάνει πολλά αντιπροσωπευτικά τέχνεργα της κατεργασίας του οψιδιανού στα λατομεία της Μήλου (Νύχια, Δεμενεγάκι), που αποτέλεσαν τον κύριο τροφοδότη οψιδιανού των προϊστορικών οικισμών του Αιγαίου για επτά περίπου χιλιετίες, και των λιθοτεχνιών των προϊστορικών οικισμών.

Οι βοηθητικοί χώροι του υπογείου αποτελούνται από μια αίθουσα χωρητικότητας 40 ατόμων, εξοπλισμένη με οπτικοακουστικά μέσα για την προβολή βίντεο σχετικών με τη θεματολογία του Μουσείου και την φιλοξενία εκδηλώσεων επιστημονικού περιεχομένου, καθώς και μία αίθουσα πολλαπλών χρήσεων για την πραγματοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων, ειδικών εκθέσεων κ.ά.

β) εγκαταστάσεις επεξεργασίας ορυκτών

Η εταιρεία S&B αξιοποιεί τις ποικίλες ιδιότητες των βιομηχανικών ορυκτών για να προσφέρει εξειδικευμένες λύσεις βιομηχανικών εφαρμογών.( βλέπε χρήσεις ορυκτών της Μήλου)

Επεξεργάζεται μπεντονίτη, περλίτη, ζεόλιθο,βολλαστονίτη.

ΟΙ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΜΑΣ:

Το ελληνικό ηφαιστειακό τόξο που εκτείνεται από τον Κορινθιακό κόλπο μέχρι τη Νίσυρο περιλαμβάνει και τα ηφαίστεια της Μήλου της Σαντορίνης και της Νισύρου.

Η έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα στην ευρύτερη περιοχή της Μήλου είχε σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία ορυκτών και πετρωμάτων τα οποία εξορύσσονται σήμερα από τη γή της Μήλου και της Κιμώλου με σημαντικά οικονομικά οφέλη.

Η ηφαιστειακή δραστηριότητα επίσης συντελεί στο να αναπτύσσονται υψηλές θερμοκρασίες στα σπλάχνα της γης της Μήλου με αποτέλεσμα στο κεντρικό και ανατολικό μέρος του νησιού να εντοπίζονται γεωθερμικά πεδία τα οποία πρόκειται να εκμεταλλευθούν.

Στην επιφάνεια του νησιού δεσπόζουν γεωλογικοί σχηματισμοί από ηφαιστειακά πετρώματα (Γλαρονήσια ,Σαρακίνικο,

Φιριπλάκα) που προκαλούν έντονα το ενδιαφέρον των επισκεπτών.

Οι σεισμικές δονήσεις είναι συνηθισμένο φαινόμενο στην ευρύτερη περιοχή της Μήλου γι’αυτό είναι χρήσιμη η γνώση των κανόνων προστασίας από τους σεισμούς.

Η οικονομία και η ανάπτυξη της Μήλου στηρίζονται στην εκμετάλλευση των ορυκτών και πετρωμάτων της γής της Μήλου αλλά και στον Τουρισμό.

Η αλλοιώσεις της επιφάνειας του εδάφους που επιφέρουν οι εκσκαφές για εξόρυξη του ορυκτού πλούτου αλλά και η ρύπανση που προέρχεται από την επεξεργασία του, πρέπει να περιοριστούν.

Οφείλουμε ευχαριστίες :

Στην εταιρεία S&B ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ AE και τον εκπρόσωπό της κ.Μανούσο Καντσό.

Επίσης στο Δ/ντή του Λυκείου Μήλου κ.Νίκο Βίσοβιτς.

Στους καθηγητές μας Π.Αθανασιάδη και Ν.Μπελιό που μας συνόδευσαν στη Μήλο.